2024-cü ilin 30 oktyabr tarixində “Koorporativ saxtakarlığın və dələduzluğun aşkar edilməsi sahəsində auditorların bacarıqlarının artırılması” (Moderator- Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri Nəcəf Talıbov; məruzəçilər – “SR AUDİT SOLUTİONS” MMC-nin direktoru Səftər Vəlizadə və “ANR Audit” MMC-nin direktoru Namiq Abbaslı) mövzusunda seminar keçirilmişdir.
Moderator Nəcəf Talıbov dinləyicilər qismində iştirak edən Auditorlar Palatasının əməkdaşlarını, üzvlərini salamlayıb “Koorporativ saxtakarlığın və dələduzluğun aşkar edilməsi sahəsində auditorların bacarıqlarının artırılması” haqqında qısa məlumat verərək sözü “SR AUDİT SOLUTİONS” MMC-nin direktoru Səftər Vəlizadəyə və “ANR Audit” MMC-nin direktoru Namiq Abbaslıya verdi.
N.Abbaslı mövzu ətrafında geniş məlumat verərək bildirdi ki, audit zamanı saxtakarlıq, ya mühüm məlumatları gizlətməklə, ya da maliyyə hesabatlarında məlumatı saxtalaşdırmaqla maraqlı tərəfləri qəsdən aldatmağı əhatə edir. Bu aldatma, investorlar, kreditorlar və digər qərar qəbul edənlər kimi bu bəyanata əsaslanan şəxsləri çaşdırmaq məqsədi daşıyır. Bu cür hərəkətləri törədənlər şirkət rəhbərliyində və ya işçilərində olan şəxslərdən tutmuş kənar şəxslərə qədər dəyişə bilər.
Saxta Maliyyə Hesabatı maliyyə hesabatlarında qeyri-dəqiq rəqəmlərin qəsdən təqdim edilməsi və ya mühüm məlumatların buraxılması, əksər hallarda daha əlverişli maliyyə mənzərəsini təsvir etmək üçün rəhbərlik tərəfindən təşkil edilir.
Aktivlərin mənimsənilməsi işçilər, rəhbərlik və ya üçüncü şəxslər tərəfindən potensial olaraq əhəmiyyətli miqdarda pul cəlb oluna bilən şəxsi mənfəət üçün şirkət aktivlərinin sui-istifadəsi ilə bağlı oğurluqdur.
Fırıldaqçılığın baş vermə mexanizmləri pul vəsaitlərinin mənimsənilməsi, malların mənimsənilməsi, hesabatları saxtalaşdırmaq və manipulyasiya etmək, “pəncərə örtüyü” və digər şəkillərdə olur.
Daha sonra S.Vəlizadə fırıldaqçılığın baş vermə mexanizmləri haqqında geniş məlumat verərək bildirdi ki, pulun mənimsənilməsi saxtakarlığı pul əməliyyatlarının qeydiyyata alınmaması və ya ləğv edilməsi, müştəri hesablarına saxta girişlərin edilməsi, heç vaxt baş verməmiş alışların qeydə alınması, faktiki ödənilmiş məbləğdən çox və ya az olan qeydə alınan məbləğ şəklində həyata keçirilir.
Malların mənimsənilməsi, işçilərin müəssisəyə aid malları səhv olaraq maliyyə hesabatlarından qeyd etmələri və ya silmələrdir. İşçilər bu cür mallardan şəxsi istifadələri üçün istifadə edə bilərlər. İşçilər həcmli olmayan malları asanlıqla silə bilərlər.
Bu saxtakarlıqları daxil olan və çıxan malların düzgün yoxlanılması, tez-tez səhmlərin qiymətləndirilməsi üçün ciddi qaydalara malik olmaq və alqı-satqı hesablarının düzgünlüyünü yoxlamaq şəklində aşkar etmək olar.
Hesabları saxtalaşdırmaq və manipulyasiya etmək üçün şirkətin maliyyə vəziyyətinin saxta görüntüsünü göstərmək üçün qəsdən səhv qeydlər aparırlar. Onlar aşağıdakı yollarla edilə bilər:
Pəncərə örtüyü maliyyə qeydləri şirkətin maliyyə vəziyyətinin əslində olduğundan daha yaxşı olduğunu göstərən bir şəkildə təqdim edildikdə baş verir. Bu yanlış təqdimat potensial tərəfdaşlar və ya investorlar arasında daha çox kredit və cazibə qazanmaq üçün həyata keçirilir. Bundan əlavə, o, biznesə daha çox kreditor və səhmdar cəlb edə bilər. Buna nümunə aşağıdakıları göstərmək olar:
Nağd pul qalıqlarını artırmaq üçün dövr başa çatdıqdan sonra təchizatçılara ödəniş etmək;
Kapitalizasiya: Kiçik xərcləri xərc kimi hesablamaq əvəzinə onları kapitallaşdırmaqla mənfəəti artırmaq;
Xərclər pəncərəsinin örtülməsi: Balans hesabatındakı öhdəlikləri azaltmaq üçün növbəti dövrdə təchizatçı hesab-fakturalarının qeyd edilməsi;
Bir hedcinq fondunun meneceri əhəmiyyətli itkilərə məruz qalmış səhmləri sata və rübün və ya ilin sonuna yaxın yüksək uçan səhmlər ala bilər. Bu qiymətli kağızlar daha sonra fondun səhmlərinin bir hissəsi kimi təqdim edilir, beləliklə sanki bütün vaxt ərzində orada olublar.
Tədbir zamanı çıxışlar ətrafında geniş müzakirələr aparıldı və dinləyicilərin sualları cavablandırıldı.
Keçirilən seminarın mövzusu ilə ətraflı tanış olmaq məqsədilə çıxış Auditorlar Palatasının internet səhifəsində və Auditorun Şəxsi kabineti sistemində yerləşdirilmişdir.
Moderator tədbirdə iştirak edənlərə öz təşəkkürünü bildirdi və onları gələcəkdə keçiriləcək tədbirlərdə daha fəal iştirak etməyə çağırış etdi.
Tədbirdə onlayn qaydada Auditorlar Palatasının üzvləri olan 76 nəfər auditor təşkilatının nümayəndələri, sərbəst auditorlar və Palatanın əməkdaşları iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatası
