Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatasında “Auditin sənədləşdirilməsi” mövzusunda ustad dərsi keçirilmişdir

 

2024-cü ilin 29 fevral tarixində “Auditin sənədləşdirilməsi” (moderator – Aparatın rəhbəri Qəşəm Bayramov; məruzəçi – Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri Nəcəf Talıbov, "EKOL AUDIT" MMC-nin auditoru İslam Bayramov) mövzusunda ustad dərsi keçirildi.

Moderator Qəşəm Bayramov dinləyicilər qismində iştirak edən Auditorlar Palatasının əməkdaşlarını, üzvlərini salamlayaraq “Auditin sənədləşdirilməsi” mövzusunda ustad dərsi haqqımda məlumat verərək bildirdi ki, 230 saylı “Auditin sənədləşdirilməsi” beynəlxalq audit standartı (BAS) maliyyə hesabatlarının auditi üçün audit sənədlərinin hazırlanması ilə bağlı auditorun məsuliyyətindən bəhs edir.          

Bu BAS-ın tələbləri aşağıdakılardır:

1. Audit sənədlərinin vaxtında hazırlanması;
2. Yerinə yetirilmiş audit prosedurlarının və əldə edilmiş audit sübutlarının sənədləşdirilməsi;
3. Yekun audit fayllarının toplanması.

Bu BAS-ın tələblərinə və digər müvafiq BAS-ların sənədləşdirmə ilə bağlı xüsusi tələblərinə uyğun olaraq, auditin sənədləşdirilməsi aşağıdakıları təmin edir:

(a)         Auditorun ümumi məqsədlərinə nail olması barədə çıxarılmış nəticəyə dair auditor tərəfindən göstərilən əsasın sübutu; habelə

(b)         Auditin BAS-lara və tətbiq olunan qanun və qaydaların tələblərinə müvafiq şəkildə planlaşdırılıb aparılmasına dair sübut.

Auditin sənədləşdirilməsi bir sıra əlavə məqsədlərə, o cümlədən aşağıdakı məqsədlərə xidmət edir:

• Tapşırıq qrupuna auditin planlaşdırılmasında və yerinə yetirilməsində yardım.

• Tapşırıq üzrə tərəfdaşa audit işini idarə etməkdə və ona nəzarət etməkdə, habelə 220 saylı BAS-a müvafiq olaraq keyfiyyətə nəzarətlə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirməkdə yardım

Auditorun məqsədi aşağıdakıları təmin edən sənədlərin hazırlanmasıdır:

(a)         Auditor hesabatının əsaslandığı bazanın yetərli münasib şəkildə yazılı əsaslandırılması; habelə

(b)         Auditin BAS-lara və tətbiq olunan qanun və qaydaların tələblərinə uyğun şəkildə planlaşdırılıb aparılmasına dair sübut.

Q. Bayramov daha sonra sözü məruzəçilərə Auditorlar Palatası sədrinin elmi-metodik məsələlər üzrə müşaviri Nəcəf Talıbova və "EKOL AUDIT" MMC-nin auditoru İslam Bayramova verdi.

Məruzəçilər bildirdilər ki,

Audit sənədləşdirməsinin forması, məzmunu və həcmi

1. Auditor auditlə öncədən əlaqəsi olmayan təcrübəli auditorun aşağıdakıları dərk etməsinə yetərincə imkan yaradan audit sənədlərini hazırlamalıdır: (İst: Paraq. A2-A5, A16 A17)
2. BAS-lara və tətbiq olunan qanun və qaydaların tələblərinə uyğun yerinə yetirilmiş audit prosedurlarının xüsusiyyəti, müddəti və həcmi; (İst: Paraq. A6-A7)
3. Yerinə yetirilmiş audit prosedurlarının nəticələri və əldə edilmiş audit sübutları; habelə
4. Auditin gedişində ortaya çıxan mühüm məsələlər, onlarla bağlı əldə edilmiş nəticələr və həmin nəticələri çıxararkən yürüdülmüş əhəmiyyətli peşəkar mühakimələr. (İst: Paraq.

            A8-A11)

2. Yerinə yetirilmiş audit prosedurlarının xüsusiyyəti, müddəti və həcmini sənədləşdirərkən, auditor aşağıdakıları qeyd etməlidir:
3. Sınaqdan keçirilmiş xüsusi maddə və ya məsələlərin xü-susiyyətlərinin müəyyən edilməsi; (İst: Paraq. A12)
4. Audit işinin kim tərəfindən aparılması və bu cür işin tamamlandığı tarix; habelə
5. Yerinə yetirilmiş audit işinin təhlilinin kim tərəfindən aparılması və bu cür təhlilin tarixi və həcmi. (İst: Paraq. A13)
6. Auditor mühüm məsələlərlə bağlı rəhbərliklə, idarəetməyə məsul şəxslərlə və digərləri ilə apardığı müzakirələri, o cümlədən müzakirə edilmiş mühüm məsələlərin xüsusiyyətini və müzakirələrin nə zaman və kiminlə aparıldığını sənədləşdirməlidir. (İst: Paraq.A14)
7. Əgər auditor özünün mühüm məsələ ilə bağlı yekun nəticəsi ilə üst-üstə düşməyən informasiyanı müəyyən edərsə, o bu uyğunsuzluğu aradan qaldırdığı barədə tədbirləri sənədləşdirməlidir. (İst: Paraq. A15)

 

BAS

Auditor hesabatının təqdim olunduğu tarixdən sonra ortaya çıxan məsələlər

5. Müstəsna hallarda auditor hesabatının təqdim olunduğu tarixdən

        sonra yeni və ya əlavə audit prosedurlarını yerinə yetirirsə və ya

        yeni nəticələr çıxarırsa, auditor aşağıdakıları sənədləşdirməlidir:

        (İst: Paraq. A20)

1. Auditorun üzləşdiyi hallar;
2. Yerinə yetirilmiş yeni və ya əlavə audit prosedurları, əldə edilmiş audit sübutları və əldə edilmiş nəticələr, onların au-ditorun hesabatına göstərdiyi təsir; habelə
3. Audit sənədlərində müvafiq dəyişikliklərin  nə vaxt və kim tərəfindən edilməsi və təhlil olunması.

Yekun audit fayllarının toplanması

6. Auditor audit sənədlərini audit faylına toplamalı və yekun audit

faylının toplanması üzrə inzibati prosesi auditorun hesabatının

təqdim olunduğu tarixdən sonra müəyyən edilmiş vaxtda tamamlamalıdır. (İst: Paraq. A21-A22)

Tədbir zamanı çıxışlar ətrafında geniş müzakirələr aparıldı və dinləyicilərin sualları cavablandırıldı.

Keçirilən seminarın mövzuları ilə ətraflı tanış olmaq məqsədilə çıxışlar Auditorlar Palatasının internet səhifəsində və Auditorun Şəxsi kabineti sistemində yerləşdirilmişdir.

Moderator tədbirdə iştirak edənlərə öz təşəkkürünü bildirdi və onları gələcəkdə keçiriləcək tədbirlərdə daha fəal iştirak etməyə çağırış etdi.

Tədbirdə onlayn qaydada Auditorlar Palatasının üzvləri olan 94 nəfər auditor təşkilatının nümayəndələri, sərbəst auditorlar və Palatanın əməkdaşları iştirak etmişdir.

 

Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatası